PHẢN ỨNG CỦA TRÍ THỨC VỀ BẢN DỰ THẢO SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP ĐANG TRÌNH QH

Phản ứng của trí thức về dự thảo sửa đổi hiến pháp 
Gia Minh - RFA 

Nhóm 72 nhân sĩ, trí thức đưa ra kiến nghị cho dự thảo sửa đổi hiến pháp năm 1992 vừa chính thức có văn bản phản đối dự thảo do Ủy Ban Dự thảo sửa đổi hiến pháp trình tại kỳ họp quốc hội thứ 5, khóa 13 đang họp tại Hà Nội. 

Tiếp tục phản biện vì dân vì nước

Có lúc những người đứng đầu Đảng Cộng sản, Quốc hội Việt Nam cũng như truyền thông tập trung phản bác dữ dội nhóm 72 nhân sĩ trí thức sau khi nhóm này đưa ra kiến nghị cho dự thảo sửa đổi hiến pháp năm 1992. Phản bác được nhiều người nhắc đến là lời của ông tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng cho rằng ý kiến đề nghị bãi bỏ điều 4 trong hiến pháp về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là suy thoái về mặt tư tưởng.

Tuy nhiên, những phản bác mang tính qui chụp đó không làm nản lòng những vị trí thức. Họ vẫn theo dõi diễn tiến của sinh hoạt góp ý sửa đổi hiến pháp. Và sau khi Ủy ban trình cho quốc hội Dự Thảo Sửa đổi Hiến Pháp hồi ngày 17 tháng 5 vừa qua; nhóm 72 nhân sĩ trí thức lại một lần nữa khẳng khái lên tiếng phản bác văn bản đó.

Lý do đầu tiên khiến các vị phải lên tiếng lần này được nêu rõ vì văn bản dự thảo hiến pháp mới vị không có điểm gì mới, thậm chí còn bị cho là thụt lùi rõ nét so với dự thảo mới trình cho ủy ban thường vụ quốc hội hồi tháng tư vừa rồi.

Một người trong nhóm 72 nhân sĩ trí thức, phó giáo sư- Tiến sĩ Hoàng Dũng, thuộc Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh nói về sự thụt lùi đó như sau: 

Văn bản dự thảo hiến pháp mới vị không có điểm gì mới, thậm chí còn bị cho là thụt lùi rõ nét so với dự thảo mới trình cho ủy ban thường vụ quốc hội hồi tháng tư vừa rồi 

Thụt lùi cũng rõ; thực ra nói như thế không phải đánh giá quá cao đề nghị của Chính phủ rồi Mặt trận trong việc sửa đổi hiến pháp. Nhưng dầu sao ý kiến của chính phủ và mặt trận còn tiến bộ hơn so với dự thảo đang trình vì nó quay trở lại hầu như y nguyên hiến pháp cũ. Như vậy người ta sẽ đặt ra câu hỏi : bày đặt ra chuyện sửa đổi hiến pháp để làm gì? Khi không có nhu cầu sửa đổi mà lại đặt ra chuyện sửa đổi, điều đó không hiểu được! Chẳng hạn người ta cũng đặt ra ít nhất vấn đề có nên thay đổi tên nước không. 

Chủ nghĩa xã hội mù mờ như vậy mà bây giờ đặt tên nước là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, liệu có động viên được toàn dân trong sự nghiệp xây dựng đất nước không? Ít nhất các vị trong Mặt Trận cũng cân nhắc về chuyện này và đặt ra phương án là trở lại tên Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thời năm 45-46; bây giờ cứ khăng khăng Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là tốt. Có lý do kỳ lạ lắm do một số ông nghị đưa ra là sợ tốn tiền chẳng hạn: như nếu thay đổi phải khắc con dấu lại, tốn tiền. Đất nước này ‘đổ sông, đổ biển’ biết bao nhiêu tiền của: Vinashin, VinaLines… Bây giờ ngại ngần gì số tiền bỏ ra để khắc con dấu: lý do kỳ dị. 

Dự thảo gửi cho quốc hội hiện nay hết sức lạ lùng. Có những người trong ban dự thảo như ông Trần Du Lịch, Dương Trung Quốc đều không biết. Họ làm việc theo nguyên tắc nào mà những thành viên trong ban dự thảo lại không biết nội dung của dự thảo! 

Cơ quan chức năng duy trì quan điểm vì Đảng

Theo nhận định của 72 nhân sĩ trí thức thì trong dự thảo sửa đối hiến pháp trình cho kỳ họp thứ 5 quốc hội khóa 13 thể hiện sự ‘khăng khăng bám giữ thể chế dân chủ toàn trị của một đảng gắn với ý thức hệ và con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa Mác- Lênin’ đã lỗi thời trên toàn thế giới qua thực tiễn đời sống. 

bày đặt ra chuyện sửa đổi hiến pháp để làm gì? Khi không có nhu cầu sửa đổi mà lại đặt ra chuyện sửa đổi, điều đó không hiểu được!

Tiến sĩ Hoàng Dũng 

Hiện nay trên thế giới chỉ còn vài quốc gia đếm được trên đầu ngón tay theo chủ nghĩa cộng sản như Việt Nam. Những quốc gia đó đều thuộc nhóm kém phát triển.

Theo thư phản đối của nhóm 72 nhân sĩ trí thức thì sự hiến định sự độc quyền lãnh đạo của Đảng Cộng sản đối với xã hội và nhà nước phủ nhận tất cả những điều khác dù có qui định về các quyền con người, quyền cơ bản của công dân...

Cũng theo phó giáo sư- tiến sĩ Hoàng Dũng thì ông lấy làm lạ, không thể hiểu được vì sao Nhà Nước cho tiến hành một cuộc lấy ý kiến người dân một cách rầm rộ từ đầu tháng giêng cho đến cuối tháng ba với tổng kết hơn 26 triệu lượt người góp ý mà cuối cùng văn bản dự thảo chẳng có gì mới. Ông đặt nghi vấn: 

Hiện nay trên thế giới chỉ còn vài quốc gia đếm được trên đầu ngón tay theo chủ nghĩa cộng sản như Việt Nam. Những quốc gia đó đều thuộc nhóm kém phát triển 

Tôi phải nói lại không hiểu vì nhu cầu gì mà làm việc này? Hay là trong lãnh đạo có nhiều nhóm, có nhóm muốn thay đổi thật; nhưng cuối cùng nhóm này thua không điều khiển được, không giữ được ý tưởng muốn thay đổi để cho nhóm bảo thủ lấn át và cuối cùng quay lại con đường cũ. Có thể thế chăng? Điểm mới thực ra là đưa quân đội trung thành với Đảng. So với hiến pháp 1992 điều này không có; không lẽ sửa đổi hiến pháp chỉ nhằm mục đích đó thôi hay sao. Thực ra điều 4 là cốt tử nhất; nếu đã thừa nhận đảng lãnh đạo đất nước toàn diện, thì không cần điều khoản quân đội trung thành với đảng; thực chất cũng chỉ thế thôi. Đó là điều cốt tử chi phối hết toàn bộ.

Cơ hội bị bỏ lỡ

Theo nhiều người, ngay cả những người thuộc nhóm theo ‘lề đảng’ thì lần sửa đổi hiến pháp này là cơ hội lịch sử để giúp Việt Nam chuyển đổi. Với một khế ước xã hội tiến bộ, người dân thực sự trở thành chủ nhân đất nước thì giúp hóa giải được nhiều hạn chế lâu nay, đưa đất nước tiến lên sánh vai với những nước khác. 

Điểm mới thực ra là đưa quân đội trung thành với Đảng. So với HP 1992 điều này không có; không lẽ sửa đổi hiến pháp chỉ nhằm mục đích đó thôi hay sao. Thực ra điều 4 là cốt tử nhất; nếu đã thừa nhận đảng lãnh đạo đất nước toàn diện, thì không cần điều khoản quân đội trung thành với đảng

Tiến sĩ Hoàng Dũng 

Về điều này, phó giáo sư- tiến sĩ Hoàng Dũng đưa ra ý kiến:

Tôi nghĩ không phải đơn giản thay đổi hiến pháp là mọi chuyện thay đổi đâu; nhưng đó là một trong những dấu hiệu, biểu hiệu không những báo cho trong nước mà cả nước ngoài rằng Việt Nam đã thay đổi. Nếu cuộc thay đổi hiến pháp này mà chúng ta tiến hành tốt, đó là điều tốt để báo thông điệp như thế. Tiếc rằng thông điệp lại ngược lại: thông điệp cho người dân trong nước và bạn bè nước ngoài là Việt Nam kiên quyết theo con đường cũ.

Trong thư phản đối gửi quốc hội, các vị nhân sĩ trí thức kêu gọi các vị đại biểu phải biểu tỏ ý kiến và đòi hỏi sự tôn trọng khác biệt ý kiến đối với dự thảo do ủy ban soạn thảo đưa ra.

Một đề nghị được các vị nhân sĩ trí thức nên lên là quốc hội sớm quyết định cho tổ chức trưng cầu ý dân về những vấn đề cốt lõi của hiến pháp để có thời gian chuẩn bị và làm tốt cho công tác được nhóm 72 nhân sĩ cho là quan trọng và mới mẻ này dù rằng Việt Nam đã qua mấy lần sửa đổi hiến pháp từ năm 1946 cho đến nay, cụ thể vào năm 1959,1980, 1992.

Cảnh báo được các vị nhân sĩ trí thức đưa ra là nếu chỉ làm vội vàng để thông qua dự thảo hiến pháp như đã trình quốc hội thì đó là một tai họa cho đất nước.

Nguồn: RFA Việt ngữ.

HIẾN PHÁP MỚI CỦA VIỆT NAM SẼ KHÔNG CÓ NHỮNG THAY ĐỔI CĂN BẢN

Hiến pháp mới của Việt Nam 

sẽ không có những thay đổi căn bản 

Thanh Phương - RFI

Tại kỳ họp thứ 6 của Quốc hội, sáng nay, 22/10/2013, Trưởng ban biên tập Dự thảo sửa đổi Hiến pháp Việt Nam, ông Phan Trung Lý đã trình bày Báo cáo giải trình tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992. Báo cáo giải trình này cho thấy là bản dự thảo sửa đổi Hiến pháp, dự trù sẽ được Quốc hội thông qua trong kỳ họp lần này, sẽ không có gì thay đổi căn bản.

Theo trình bày của ông Phan Trung Lý, dù vẫn có ý kiến lấy tên Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhưng đa số ý kiến đại biểu và nhân dân đồng ý giữ tên nước là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ông Lý cho rằng, tên nước hiện nay « đã được Quốc hội lựa chọn ngay sau khi đất nước thống nhất, đã thân quen với nhân dân và được quốc tế công nhận », nên việc giữ tên nước là cần thiết. 

Về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp đề nghị Quốc hội giữ quy định về nội dung này trong điều 4 của bản dự thảo vì "đa số ý kiến tán thành". Trưởng ban biên tập Dự thảo sửa đổi Hiến pháp Việt Nam đề nghị cần quy định rõ trong Hiến pháp là các lực lượng vũ trang có nghĩa vụ « trung thành của với Tổ quốc, nhân dân, với Đảng và Nhà nước ». 

Ông Phan Trung Lý cũng đề nghị không bổ sung quy định về Hội đồng Hiến pháp vào dự thảo, bởi vì theo ông, « đa số đồng ý với việc tiếp tục hoàn thiện, nâng cao cơ chế bảo vệ Hiến pháp hiện hành », nên không cần thành lập Hội đồng Hiến pháp. 

Theo lời ông Phan Trung Lý, Ủy ban dự thảo cũng đề nghị không quy định những nội dung cụ thể và đối tượng của việc trưng cầu ý dân trong Hiến pháp, mà « để luật quy định, tùy vào tình hình thực tiễn của mỗi giai đoạn phát triển đất nước ». 

Trong bản dự thảo Hiến pháp được trình bày hôm nay, đất đai vẫn là « sở hữu của toàn dân do Nhà nước đại diện quản lý» . Ủy ban dự thảo chỉ đề nghị quy định chặt chẽ việc thu hồi đất, tránh ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. 

Theo chương trình kỳ họp, sáng mai, 23/10, các đại biểu sẽ thảo luận ở tổ về dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992. Ngày 5/11 và sáng 18/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường; đến sáng 28/11 sẽ biểu quyết thông qua dự thảo này. 

Nhưng không ai chờ đợi là sau các phiên thảo luận đó sẽ có những sửa đổi căn bản trong bản dự thảo sửa đổi Hiến pháp và bản dự thảo này như vậy vẫn không tính đến những ý kiến của giới nhân sĩ trí thức, nhất là trong nhóm kiến nghị 72. 

Nhóm này vào đầu tháng 6 vừa qua đã ra tuyên bố phản đối bản dự thảo Hiến pháp đã được trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 5, tức kỳ họp trước, vì theo họ, bản dự thảo mới này hầu như không thay đổi so với Dự thảo lần đầu đưa ra lấy ý kiến nhân dân từ đầu tháng 1 năm nay. Đặc biệt, nhóm kiến nghị 72 cho rằng, việc hiến định sự độc quyền lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với xã hội và Nhà nước là « biểu hiện rõ nét nhất của tinh thần phản dân chủ». 

Các nhân sĩ trí thức trong nhóm này cũng tố cáo « tính hình thức, áp đặt và quá tốn kém » của việc lấy ý kiến nhân dân về sửa đổi Hiến pháp, nhất là mọi ý kiến khác với quan điểm hoặc ý muốn của cơ quan lãnh đạo « đều không được chấp nhận, thậm chí không được công bố và thảo luận công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng, mà chỉ bị phê phán, quy kết một chiều".

Nguồn: RFI Việt ngữ.

SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP: LỜI KHUYÊN CHO TỔNG BÍ THƯ NGUYỄN PHÚ TRỌNG

Sửa đổi Hiến pháp: 

Lời khuyên cho Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng 

Kami

Theo Blog Quê Choa

Vấn đề Sửa đổi Hiến pháp hình như có một vấn đề gì nghe chừng không ổn, khi chính quyền đang cố gắng rốt ráo thúc đẩy vấn đề trọng đại bậc nhất vào thế sửa cho nó xong. Hẳn mọi người còn nhớ, cách đây gần một năm vào thời điểm cuối năm 2012 chính quyền hết mực hô hào, kêu gọi người dân tích cực đóng góp ý kiến vào bản Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 trên tinh thần phát huy dân chủ, huy động trí tuệ của mọi tầng lớp nhân dân. Vậy mà... 

Nhìn lại các diễn biến xung quanh việc Sửa đổi Hiến pháp ở giai đoạn thoái trào, đã cho thấy sự lúng túng, nếu không muốn nói là bế tắc không tìm thấy lối ra của chính quyền. Trong tình thế mâu thuẫn giữa các phe nhóm trong đảng đang ở thế tiến thoái lưỡng nan. Một bên là phe muốn sửa và một bên phe bằng mọi cách phá đám, đã khiến việc sửa Hiến pháp có muốn cũng không sửa nổi. Đó chính là lý do cho thấy,đến thời điểm này "toàn văn dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992" hầu như không có sự thay đổi đáng kể trong các vấn đề hệ trọng như: chế độ chính trị, tên nước, vai trò lãnh đạo duy nhất của đảng cầm quyền, bản chất lực lượng vũ trang, chế độ sở hữu toàn dân… đều không thay đổi so với bản Hiến pháp năm 1992. Điều đó cho thấy vấn đề Sửa đổi Hiến pháp nếu càng để lâu thì việc càng bất lợi cho đảng và chính quyền vì việc Sửa đổi Hiến pháp hiện nay đã ở tình thế miếng "gân gà". Nuốt không trôi, nhả ra cũng không xong kiểu "Bỏ thì thương, vương thì tội".

Theo báo Tuổi trẻ tại phiên thảo luận ở tổ sáng 23-10 trong phần phát biểu của mình, ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng lại phát biểu ý kiến đi sâu vào Lời nói đầu của bản Dự thảo Hiến pháp và cho rằng “Dự thảo chưa vang vọng như lời hiệu triệu”. Điều mà lẽ ra ông Tổng Bí thư phải nói rằng "Lời nói đầu của bản Dự thảo Hiến pháp chưa vang vọng như lời hiệu triệu" thì mới đúng. Đặc biệt là người ta sửng sốt khi ông Tổng Bí thư thú nhận rằng "Đổi mới chỉ là một giai đoạn, còn xây dựng CNXH còn lâu dài lắm. Đến hết thế kỷ này không biết đã có CNXH hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa?" 

Bỏ qua những ý kiến cho rằng góp ý bổ xung vào Lời nói đầu bản Dự thảo Sửa đổi Hiến pháp của người đứng đầu đảng CSVN đã tạo cho người ta cảm giác đó là lời phê của một ông giáo dạy văn nói về sai phạm ngôn từ trong một bài viết mang nội dung chính trị. Vì toàn bộ phát biểu ngắn gọn đó hầu như tập trung vào việc sửa từ ngữ, hình như nó không đúng tầm của một người giữ cương vị hàng đầu của một đảng chính trị duy nhất hợp pháp ở Việt nam lẽ ra phải lên tiếng. Điều đó cho thấy là ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng với tư cách của một người đứng đầu đảng tự cho mình là lực lượng tiên phong đã hết ý để nói. Có lẽ vì như thế nên ông Tổng Bí thư đã cho rằng "Tôi thấy tất cả nội dung lần này đều đáp ứng yêu cầu đó, tôi cũng tán thành.". Xin được hỏi ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng ông đã tán thành cái gì? Ông tán thành một bản Dự thảo Sửa đổi Hiến pháp mà "toàn văn dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992" đó hầu như không có sự thay đổi đáng kể trong các vấn đề hệ trọng. Như: chế độ chính trị, tên nước, vai trò lãnh đạo duy nhất của đảng cầm quyền, bản chất lực lượng vũ trang, chế độ sở hữu toàn dân… đều không thay đổi so với bản Hiến pháp năm 1992 (Sửa đổi năm 2001). Nếu sửa như thế thì bày vẽ việc sửa đổi Hiến pháp để làm gì cho tốn công, tốn của?

Đáng buồn là khi ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thể hiện quan điểm của mình về Sửa đổi Hiến pháp năm 1992, khi ông cho rằng "Với phương châm cái gì đã rõ, đã chín, được thực tiễn chứng minh là đúng và tạo được sự thống nhất cao thì chúng ta sửa. Còn nếu chưa rõ, chưa chín, chưa được kiểm nghiệm qua thực tiễn và ý kiến còn khác nhau thì chưa nên sửa. Tôi thấy tất cả nội dung lần này đều đáp ứng yêu cầu đó, tôi cũng tán thành.". Phát biểu này cũng phần nào lý giải thắc mắc vì sao người đứng đầu đảng CSVN lại cho rằng "Hiến pháp là văn kiện chính trị pháp lý quan trọng vào bậc nhất sau Cương lĩnh của Đảng" trong buổi nói chuyện của ông với cử tri hai quận Tây Hồ và Hoàn Kiếm - Hà nội hôm thứ bảy 28.9.2013.

Ý kiến của ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại phiên thảo luận ở tổ sáng 23.10.2013 vừa qua là cơ hội đánh giá uy tín của người đứng đầu đảng CSVN tại thời điểm này. Vì theo nguyên tắc chung của các đảng CS thì ý kiến của người đứng đầu luôn thể hiện ý chí, nguyện vọng và sẽ là nghị quyết của đảng. Bản Hiến pháp chính thức được Quốc hội thông qua có được sửa như ý kiến đóng góp của ông Nguyễn Phú Trọng sẽ có câu trả lời. Và cũng phần nào cho thấy lý do vì sao ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng lại chọn mục Lời nói đầu của bản Hiến pháp để góp ý. Có ý kiến cho rằng Lời nói đầu của bản Hiến pháp là phần mở đầu nên có tính tổng quát, chung chung không cụ thể và vô thưởng vô phạt là chỗ ông Tổng Bí thư có thể "nói hươu, nói vượn" mà không sợ phạm húy. Đồng thời nếu các ý kiến đó có được tiếp thu thì cũng dễ chỉnh sửa. Còn các chương, các điều cụ thể liên quan những vấn đề hệ trọng như: chế độ chính trị, tên nước, vai trò lãnh đạo duy nhất của đảng cầm quyền, bản chất lực lượng vũ trang, chế độ sở hữu toàn dân…thì ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có thách cũng không dám nói. Cũng vì việc Sửa đổi Hiến pháp đang bế tắc, gỡ rối không xong.

Việc ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cho rằng "Đến hết thế kỷ này không biết đã có CNXH hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa?", đã được nhiều người đánh giá là thể hiện thái độ bi quan và không tin tưởng vào đường lối của đảng CSVN. Vì dẫu sao cũng biết rằng chủ trương của Đảng CSVN theo đuổi là "Xây dựng một nước Việt nam dân chủ, giàu mạnh, xã hội công bằng văn minh", đến nay cũng tròm trèm hơn 80 năm. Nay cộng thêm 87 năm còn lại của thế kỷ XXI nữa mà vẫn "...không biết đã có CNXH hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa?" thì pháp biểu của ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng là lời nói thẳng, nói thật của một người ở trong tình trạng hết lối thoát. Tuy nhiên, nếu tỉnh táo thì chắc chắn ông Nguyễn Phú Trọng sẽ thấy lối thoát chung của chế độ và của việc Sửa đổi Hiến pháp không khó như ông nghĩ. Tuy nhiên điều đó nó đòi hỏi sự chấp nhận việc hy sinh quyền lợi cá nhân của mỗi cá nhân lãnh đạo đảng CSVN đối với đất nước và dân tộc. 

1. Phải hiểu khái niệm Hiến pháp cho đúng 

Nếu hiểu Hiến pháp là một hệ thống quy định những nguyên tắc chính trị căn bản và thiết lập kiến trúc, thủ tục, quyền hạn và trách nhiệm của một chính quyền. Đồng thời Hiến pháp là đạo luật cơ bản nhất của một nhà nước, thể hiện ý chí và nguyện vọng của tuyệt đại đa số dân chúng. Người ta cho rằng Hiến pháp là một bản Khế ước xã hội cơ bản nhất, một bản hợp đồng trên đó các thành viên xã hội thống nhất các nguyên tắc để cùng chung sống với nhau và nó là nền tảng cho tất cả các thỏa ước (luật pháp) khác của cộng đồng. Thông qua Hiến pháp, con người sẽ mất một số quyền tự do để trở thành một công dân được sự che chở của xã hội, đại diện bởi luật pháp. Nói về Hiến pháp, Thomas Payne cho rằng "Hiến pháp là một văn bản không phải của chính quyền mà là của dân chúng tạo ra một chính quyền, và một chính quyền không có hiến pháp là một chính quyền không có luật".

Điều đó nếu đem so với các định nghĩa Cương lĩnh của một chính đảng là "Mục tiêu, đường lối và các bước tiến hành trong một thời kì nhất định, được chính thức quy định" và đảng chính trị là "Tập hợp của những người có chung một hệ tư tưởng hay một đường lối nhất định, có mục tiêu thực hiện một nhiệm vụ, lý tưởng chung và bảo vệ quyền lợi của một tầng lớp, một giai cấp đó". Sẽ thấy các chính đảng, dù bất cứ chính đảng nào quyền lợi cũng không thể lớn hơn một quốc gia và Hiến pháp không thể là "... văn kiện chính trị pháp lý quan trọng vào bậc nhất sau Cương lĩnh của Đảng" như lời của ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Vì như vậy có nghĩa là Đảng cộng sản Việt Nam thể hiện nhận thức rằng mình đứng trên pháp luật của quốc gia. Do đó Hiến pháp của một quốc gia thì phải là Hiến pháp một cách đúng nghĩa, Cương lĩnh của một đảng cầm quyền chỉ là văn bản thể hiện nhiệm vụ, lý tưởng chung của một nhóm người và bảo vệ quyền lợi của một tầng lớp, một giai cấp đó. Không thể lầm lẫn và lẫn lộn giữa hai khái niệm đó như chúng ta thấy được thể hiện trong Dự thảo Sửa đổi Hiến pháp. 

2. Phải đột phá từ vấn đề "Chủ nghĩa Xã hội" 

Đảng CSVN luôn tự nhận mình là đội tiên phong, là lực lượng ưu tú luôn đi đầu trong mọi hoạt động. Đã dám tự nhận mình là lực lượng tiên phong thì tại sao đảng CSVN không dám có những suy nghĩ mang tính đột phá, mới mẻ hơn kể cả học hỏi các tinh hoa của nhân loại. Vậy mà, với công việc Sửa đổi Hiến pháp năm 1992 thì ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng lại vẫn cứ cho rằng "Với phương châm cái gì đã rõ, đã chín, được thực tiễn chứng minh là đúng và tạo được sự thống nhất cao thì chúng ta sửa. Còn nếu chưa rõ, chưa chín, chưa được kiểm nghiệm qua thực tiễn và ý kiến còn khác nhau thì chưa nên sửa. Tôi thấy tất cả nội dung lần này đều đáp ứng yêu cầu đó, tôi cũng tán thành.". Điều này cho thấy bản thân ông Tổng Bí thư đang tự phủ nhận vai trò của đảng CSVN và thể hiện tư duy giáo điều, bảo thủ.

Thế nào là chưa rõ, chưa chín, chưa được kiểm nghiệm qua thực tiễn và ý kiến còn khác nhau thì chưa nên sửa? Hay là còn muốn khi nào mọi lựa chọn phải là chân lý, kiểu "Trái đất luôn quay tròn" thì mới chịu sửa. Cụ thể là "vấn đề Chủ nghĩa Xã hội"

Đây là vấn đề trọng tâm, then chốt của mọi vấn đề và thực tiễn đã chứng minh rõ, đã được kiểm nghiệm qua thực tiễn cách mạng Việt nam từ năm 1930 đến nay cho thấy hoàn toàn thất bại. Là tiền đề cho việc cải cách thể chế chính trị, chuyển từ ý thức hệ cộng sản sang ý thức hệ tự do, dân chủ và là việc cần phải tiến hành trước việc Sửa đổi Hiến pháp.

Nền tảng ý thức chính trị của chế độ hiện tại là khái niệm Chủ nghĩa xã hội. Khái niệm này bao gồm các tư tưởng chính trị ủng hộ một hệ thống kinh tế-xã hội mà trong đó các sở hữu và các tài sản là thuộc quyền điều khiển của toàn thể cộng đồng nhằm mục đích tiến đến sự công bằng trong xã hội và trong kinh tế cũng như tiến đến một sự hợp tác tốt hơn. Nhìn theo khía cạnh kinh tế thì chủ nghĩa xã hội có đặc tính là sự sở hữu của các phương tiện sản xuất đã được "cộng đồng hóa"trên cơ sở từ bỏ những ý tưởng của chủ nghĩa tư bản thị trường tự do, hạn chế sở hữu tư nhân và thúc đẩy công bằng xã hội.

Tuy vậy trong suốt giai đoạn từ 1917 đến 1991, khái niệm Chủ nghĩa Xã hội đa phần bị lạm dụng thuật ngữ, người ta sử dụng nó để xác định các quốc gia được cai trị bởi các đảng cộng sản. Ở đó Chủ nghĩa xã hội là một hệ thống trong đó các phương tiện sản xuất được xã hội hóa, và nền kinh tế của ý thức hệ Mác-xít đã được thiết lập trên cơ sở phân phối công bằng của cải và sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất được phá bỏ và thay bằng công hữu hóa.

Ở Việt nam và các nước XHCN cái gọi là Chủ nghĩa Xã hội đã thực hiện theo hình thức quốc hữu hoá đất đai, các phương tiện sản xuất và tất cả làm ăn tập thể trong các cơ sở công nghiệp quốc doanh, các hợp tác xã, nông truờng. Đây chính là lý do khiến Liên xô và các nước XHCN ở Đông Âu sụp đổ. Ở Việt nam năm 1986 đảng CSVN phải chấp nhận "cởi trói" hay "đổi mới" cũng chính là việc từ bỏ khái niệm Chủ nghĩa Xã hội của ý thức hệ Mác-xít. Và cải cách đã biến Việt Nam từ một trong những nước nghèo nhất 25 năm trước trở thành một nước có thu nhập trung bình (MIC) (thu nhập bình quân đầu người năm 2011 là 1.260 US$). Số người nghèo giảm từ 58% đầu những năm 1990 xuống còn khoảng 10% năm 2008.

Bỏ qua vấn đề chính trị còn đang luẩn quẩn trong vấn đề ý thức hệ cộng sản, thì phần còn lại của một quốc gia như kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục... tất cả đã phát triển một cách tự do và đã vượt ra khỏi sự kiểm soát của chính quyền. Nghiã là ý thức hệ cộng sản và khái niệm Chủ nghĩa xã hội đã và đang dần dần trở thành khúc ruột thừa của đời sống kinh tế -xã hội. Không những thế nó đang còn là vật cản, đã và đang níu kéo làm chậm đi sự phát triển của đất nước. Đây chính là trở ngại và cũng là vấn đế gây ra những vướng mắc khiến việc Sửa đổi Hiến pháp đã gặp sự bế tắc trong mớ bòng bong vô vàn các quan hệ hữu cơ. Mà sự bế tắc này chỉ có thể giải quyết thông qua việc cải cách chính trị toàn diện đồng thời với việc Sửa đổi Hiến pháp. Đó chính là giải pháp thay đổi toàn diện kể cả vấn đề nền tảng ý thức chính trị, chuyển từ ý thức hệ cộng sản sang ý thức hệ dân chủ tự do. Đó là vấn đề then chốt mang ý nghĩa quyết định.

Ngay cả ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cũng phải thừa nhận rằng "Đổi mới chỉ là một giai đoạn, còn xây dựng CNXH còn lâu dài lắm. Đến hết thế kỷ này không biết đã có CNXH hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa?". Hơn nữa, sự thất bại và phá sản của cái gọi là Chủ nghĩa Xã hội theo học thuyết Marx-Lenine trên toàn cầu,. Mà những cái tàn dư của nó chỉ còn sót lại ở Cuba, Bắc Triều tiên..., kể cả ở Việt nam và Trung quốc trên thực tế đã là Tư bản nhà nước thì cái Chủ nghĩa thối rữa ấy những người cộng sản cũng đã tự tay mình vứt vào sọt rác rồi.

Và một câu hỏi sẽ được đặt ra để ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trả lời, đó là "Thế những cái gì chưa rõ, chưa chín, được thực tiễn chứng minh là hoàn toàn sai và không tạo được sự thống nhất cao thì chúng ta sẽ phải xử lý thế nào? Sửa hay không sửa?". Nếu không sửa có nghĩa là cố ý duy trì những cái sai, những cái bất cập.

Được biết mục tiêu của đảng CSVN là xây dựng Việt nam thành một quốc gia "Dân giàu, nước mạnh. Xã hội công bằng và văn minh", đây là một mục tiêu tuy chưa hoàn chỉnh nhưng mang ý nghĩa tốt đẹp. Song để đạt được mục tiêu đó thì thực tế chứng minh, có nhiều con đường để đạt được với thời gian chỉ vài chục năm. Nhưng chưa có bất kỳ quốc gia nào trên thế giới đến thời điểm này đạt được bằng cách thông qua con đường CNXH theo học thuyết Marx-Lenin. Điều bộc bạch của ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khi cho rằng "Đến hết thế kỷ này không biết đã có CNXH hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa?" cho thấy sự hoài nghi của ông Trọng là hoàn toàn có cơ sở.

Một người lãnh đạo thông minh, có kiến thức và có tư duy, một lòng vì nước vì dân thì chắc chắn họ đã biết họ phải làm gì rồi ông Nguyễn Phú Trọng ạ.

Ngày 04 tháng 11 năm 2013

© Kami

Nguồn: Quê Choa

GIỚI TRÍ THỨC KIẾN NGHỊ CHƯA THÔNG QUA DỰ THẢO HIẾN PHÁP 1992 SỬA ĐỔI

 

Diễn đàn Lý luận phát triển: 

Kiến nghị chưa thông qua Dự thảo Hiến pháp 1992 sửa đổi

Lời giới thiệu: Diễn đàn Lý luận phát triển, hoạt động trong khuôn khổ của Viện Những vấn đề phát triển (VIDS) trực thuộc Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA), do ông Nguyễn Văn An, nguyên Chủ tịch Quốc hội chủ trì. 

Thành viên của Diễn đàn này  hầu hết là các cán bộ trung, cao cấp của Đảng và Nhà nước như Trần Đình Hoan (đã mất), Đặng Quốc Bảo, Đặng Hữu, Vũ Quốc Tuấn, Thang Văn Phúc, Đặng Hùng Võ, Lưu Bích Hồ, Bùi Đức Lại, …

Diễn đàn họp thường kỳ mỗi tháng, thảo luận theo chủ đề liên quan đến phát triển và bảo vệ đất nước. Sản phẩm của các cuộc thảo luận là thông tin – tri thức cho mỗi thành viên sử dụng với tư cách cá nhân và thỉnh thoảng làm kiến nghị chung chỉ gửi cho lãnh đạo ĐCSVN và Nhà nước, không công bố rộng rãi. Lần này có lẽ là một ngoại lệ chăng?

Chu Hảo

________________________

   CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Kính gửi:

 -  BAN CHẤP HÀNH TRUNG ƯƠNG ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

 -  QUỐC HỘI NƯỚC CỘNG HÒA XHCN VIỆT NAM

 -  BAN CHỈ ĐẠO VÀ BAN BIÊN TẬP  SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP NĂM 1992

DIỄN ĐÀN LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN đã được thành lập hơn 3 năm. Trước những vấn đề hệ trọng của đất nước, các thành viên của Diễn đàn tham gia với tinh thần trách nhiệm, xây dựng  và có những ý kiến đề xuất cụ thể thông qua Viện Những vấn đề phát triển (VIDS).

Hơn 1 năm qua, chương trình sửa Hiến pháp 1992  đã là một trọng tâm trong  sinh hoạt  của Diễn đàn với nhiều chuyên đề nhằm tìm hiểu quá trình phát triển của Hiến pháp Việt Nam và đã góp nhiều ý kiến đề xuất sửa đổi  – Diễn đàn đã tổ chức đối thoại trực tiếp với các nhà khoa học (có cả một số thành viên trong Ban biên tập). Qua đó đã khẳng định những giá trị có tính lịch sử và những giá trị pháp lý của Hiến pháp Việt Nam. Việc sửa đổi Hiến pháp 1992 lần này là một mốc lịch sử vô cùng quan trọng. Có thể nói đây là bước bản lề cho một giai đoạn phát triển mới của Việt Nam. Do đó, chúng tôi muốn bày tỏ một lần nữa ý nguyện của DIỄN ĐÀN lên Trung ương một số ý kiến nhân dịp TW  họp có nội dung về Hiến pháp sửa đổi:

1.Về Lời nói đầu và những vấn đề chung: chúng tôi cho rằng nên đặt Hiến pháp đúng tầm  ở bộ luật  cao nhất. Do đó không chỉ giới hạn ở một khung lý luân chính trị của Đảng mà còn cần tiếp thu tinh hoa nhân loại … đó cũng  là tinh thần của Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện ngay trong Hiến pháp 1946.

2. Về Thể chế chính trị, chúng tôi cho rằng trong quá trình phát triển và hội nhập, nền tảng và động lực phát triển không chỉ là liên minh một số giai cấp mà phải là Khối Đại đoàn kết toàn dân tộc. Do đó Hiến pháp nên nêu cao nguyên tắc bình đẳng -  không nên thể hiện sự phân biệt thành phần,  giai cấp.

3. Về vấn đề Quyền con người và quyền công dân. Chúng ta khẳng định mục tiêu: dân giầu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, … khẳng định các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, …biểu tình, …nhưng nếu vẫn diễn  đạt với mô thức: “theo quy định của pháp luật” thì  mặc nhiên các quyền trên sẽ là không khả thi và bị hạn chế.

4. Về quan điểm phát triển trong kinh tế, “sở hữu toàn dân” là khái niệm chính trị, không tương thích với khái niệm pháp lý của Hiến pháp bởi vì “sở hữu toàn dân”  không  xác định ai là người có quyền thực sự  - dẫn đến tình trạng rất lúng túng trong quản lý như  thời gian vừa qua.  Không nên giữ quan điểm cũ phân biệt thành phần chủ đạo hay không chủ đạo. Điều này triệt tiêu động lực rất to lớn trong xã hội và khả năng hội nhập quốc tế toàn diện, giảm khả năng huy động các nguồn lực phát triển trong và ngoài nước

5. Liên quan Luật Đất đai và các quy định trong dự thảo sửa đổi Hiến pháp, những quan điểm gây tranh cãi như “thu hồi”, “thực hiện các dự án phát triển kinh tế xã hội”… phải chăng nên cân nhắc , cần chặt chẽ hơn …phải ở cấp nào, mức độ  và có một tổ chức định giá độc lập… Trên thế giới, việc thu hồi đất để phát triển, không phải chỉ có đền bù 1 lần bằng tiền là xong  như ở Việt Nam. Bởi vì giá trị về đất đai  là loại tài sản đặc  biệt – là tài nguyên , việc đền bù phải bao gồm cả bồi thường tài sản và kèm theo đó là bồi thường sinh kế. Ý nghĩa của tài sản đặc biệt ở chỗ  là tài nguyên, đất đai còn là tư liệu sản xuất – có ý nghĩa sinh kế lưu truyền cho các đời sau…

Tóm lại, quá trình sửa Hiến pháp vừa qua cho thấy nhận thức về lý luận và thực tiễn phát triển được sâu sắc hơn: Nhận thức về quyền lực, về quyền con người, quyền cơ bản của  công dân và thể chế chính trị, kinh tế thực thi các quyền ấy –  đã đặt Đảng và Nhà nước ta đang đứng trước thử thách rất lớn, tình hình kinh tế xã hội đứng trước  những khó khăn có tính chất sống còn, “quyền làm chủ của người dân ở nhiều nơi còn bị vi phạm nghiêm trọng”  (Báo cáo tổng kết … 20 năm đổi mới).

Hiến pháp  là luật gốc, việc sửa đổi lần này nếu không có gì mới chung quanh những vấn đề nêu trên sẽ là thất vọng lớn với dân – NIỀM TIN, động lực phát triển  không còn nữa thì  sẽ rất nguy. Sự tụt hậu trên nhiều lĩnh vực kéo dài,  cộng với nhiều điều căn bản của Hiến pháp không có gì đổi mới thì chúng tôi cho rằng nên lui lại việc thông qua  trong thời gian này.  Với HIẾN PHÁP: Thà chậm mà AN TOÀN còn hơn là vội vàng, cố gắng thông qua sẽ để lại những hạn chế và  hậu quả  khó lường.

Hà Nội, ngày  30   tháng  9  năm 2013

DIỄN ĐÀN LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN

Ý kiến nhận xét góp ý xin gửi về địa chỉ: nguyenvikhai@gmail.com 

hoặc  vuduyphu36@gmail.com

Nguồn: Diễn Đàn XHDS

 

LS. TRẦN QUỐC THUẬN NÓI TOẠC MÓNG HEO VỀ SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP

Việt Nam: Sửa đổi Hiến pháp như hiện nay là một bước lùi của Đổi mới 

Trọng Thành - RFI

Quốc hội Việt Nam đang nhóm họp (từ 21/10 đến 30/11/2013) và sẽ thảo luận về dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992. Hiến pháp sửa đổi, được đưa ra góp ý từ tháng 1/2013, theo dự kiến, sẽ được thông qua trong kỳ họp này.

Theo quan điểm của cơ quan tiếp thu ý kiến đóng góp, bản dự thảo đã thể hiện được nguyện vọng của đông đảo người Việt Nam. Ngược lại, nhiều người quan tâm ví quá trình lấy ý kiến cho dự thảo sửa đổi Hiến pháp là "đầu voi đuôi chuột", ý kiến đóng góp rất nhiều và đã có nhiều phương án được đưa ra trong các dự thảo trước, thể hiện một sự tiếp thu nhất định, nhưng kết cục bản dự thảo sẽ được trình ra Quốc hội lại gần như trở về xuất phát điểm. Sáng 18/11 tới Quốc hội Việt Nam sẽ thảo luận toàn thể lần cuối về « chỉnh lý dự thảo Hiến pháp 1992 » và sáng 28/11, biểu quyết dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992.

Từ Sài Gòn, Luật sư Trần Quốc Thuận, nguyên Phó chủ nhiệm văn phòng Quốc hội, trả lời RFI.

 

RFI : Xin chào Luật sư Trần Quốc Thuận, thưa Luật sư về việc sửa đổi Hiến pháp hiện nay, đang chuẩn bị được thảo luận tại Quốc hội Việt Nam và dự kiến sẽ được thông qua, nhiều người thất vọng, vì bản dự thảo cuối cùng sẽ trình ra Quốc hội gần như vẫn giữ nguyên, khác với các hứa hẹn sẽ tiếp thu. Xin Luật sư cho biết nhận định của Luật sư. 

LS Trần Quốc Thuận : Sửa đổi Hiến pháp được đặt ra từ Hội nghị trung ương đảng lần thứ 2, đã định một số khu vực để sửa chữa, rồi sau đó các Hội nghị trung ương tiếp theo, trung ương 5, rồi trung ương 8 vừa qua. Mà thực tế là, theo quan điểm của đảng Cộng sản, thì Hiến pháp là thể chế hóa Cương lĩnh của Đại hội đảng lần thứ 11 (2011). Như vậy, có thể nói là, họ viết lại Cương lĩnh đó trong Hiến pháp, với văn chương pháp luật, với hệ thống pháp luật, bằng pháp luật. Đúng là như vậy, chứ không có gì khác.

Qua nhiều lần phát biểu, trong bộ phận soạn thảo, cũng như nhiều ý kiến, rồi đặc biệt là "Kiến nghị 72" và kiến nghị của một số đoàn thể Công giáo, thì những người đầu tiên họ cũng thấy là có cơ sở, cho nên họ cũng tiếp thu. Có nghĩa là Ban soạn thảo Hiến pháp, Hội đồng sửa đổi Hiến pháp cũng tiếp thu một số ý, rồi đưa đi, đưa lại.

Nhưng sau đó, họ rà lại trong Hội nghị trung ương 8 (đầu tháng 10/2013), thì họ đặt vấn đề là: (Hiến pháp) đã là thể chế hóa Cương lĩnh của Đại hội đảng lần thứ 11, thì cơ bản không được làm cái gì khác. Cho nên, bây giờ, thực sự là cái (dự thảo) Hiến pháp mà đưa ra cho Quốc hội thông qua thì đó là gần như là bê nguyên văn của Cương lĩnh của Đại hội đảng 11 vừa qua. Thì đó là một thực tế của pháp luật Việt Nam.

Còn đối với Quốc hội, thì vừa qua có kiến nghị đề nghị hoãn lại để góp ý, thì tôi cũng trả lời một số báo đài là : Quốc hội Việt Nam bây giờ 92,26% là đảng viên, cho nên khả năng để mà sửa đổi cái gì cũng là khó khăn. Vừa qua có nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường, ông Đặng Hùng Võ, cũng nói rằng có những cái trình ra trước Quốc hội mà bây giờ bỏ đi mà cũng không báo cho Quốc hội biết. Ví dụ như « quyền sử dụng đất », trước đây trong dự thảo ghi là quyền sử dụng đất là « quyền tài sản », thì bây giờ bỏ chữ « quyền tài sản » đi, mà cũng không báo với Quốc hội. Cho nên, đó cũng là một cái điều cũng hơi buồn cười. Theo nguyên tắc, những gì đã báo cho Quốc hội, thì khi rút đi, thì phải báo lại và phải nêu lý do, nhưng bây giờ họ cứ âm thầm rút đi. Cái đó cũng là một cái điều… Quốc hội Việt Nam họ cũng phải làm theo những điều Đảng đã quyết hết rồi. Trong một "xã hội toàn trị", thì đó là điều mình cũng khó hiểu, mà cũng dễ hiểu. 

RFI : Thưa ông, riêng trong Cương lĩnh Đại hội 11 (đầu 2011), có những thay đổi khá là quan trọng liên quan đến vấn đề « chế độ sở hữu tư liệu sản xuất » (bỏ nguyên tắc công hữu tư liệu sản xuất). Mà hiện nay, có nhiều ý kiến cho rằng dự thảo Hiến pháp là một bước lùi so với Cương lĩnh này. Về điều này, ông có theo dõi không ? 

LS Trần Quốc Thuận : Tôi có theo dõi sát. Rõ ràng thì cũng có những cái trong Nghị quyết Đại hội đảng lần thứ 11 thì cũng có những mặt có những tiến bộ, về cái sở hữu tư liệu sản xuất, rồi về chỗ nền kinh tế có chủ đạo hay không có chủ đạo. Thì đó là vấn đề cũng có tranh luận. Nhưng mà trong cái Cương lĩnh, có thể nói là viết « cứng hơn », viết theo tinh thần của "Tuyên ngôn đảng Cộng sản" 1848 trước đây. Cho nên bây giờ là họ cũng trở lại với cái đó. Cũng có người nói là theo khuynh hướng này theo khuynh hướng kia (trong dự thảo Hiến pháp trước – ndr), thì đó cũng là điều họ cảm giác « giật mình », họ viết lại. Đó là cái điều mà người ta đánh giá là « thụt lùi », thì đó cũng đúng. Như một số báo trong nước có đăng, là dự thảo Hiến pháp vẫn chung chung, không có gì cụ thể, thì đó cũng là điều đáng tiếc. 

RFI : Có ý kiến của Luật sư Trần Vũ Hải về vấn đề này. 

LS Trần Quốc Thuận : Luật sư Trần Vũ Hải cũng có viết liên tục ba bài liền. Mà bài của ông Đặng Hùng Võ, tôi cho rằng viết cũng sâu sắc hơn. Ông Trần Vũ Hải cũng có so sánh về một số vấn đề. Thì đấy, người ta cũng thấy, người ta cũng có tiếng nói công khai. Vấn đề quan trọng là (giới lãnh đạo) có tiếp thu hay không tiếp thu. Có cái điều mà cả Luật sư Trương Trọng Nghĩa, đại biểu Quốc hội, của đoàn thành phố Hồ Chí Minh cũng nói, đây là thời cơ để đưa đất nước này trở thành hùng cường, dân chủ, để ngang hàng với các nước khác. Đấy cũng là một cách để kêu gọi các đại biểu Quốc hội phải làm việc…

Cũng có những đại biểu Quốc hội họ cũng tỉnh, họ cũng đặt vấn đề, nhưng mà rõ ràng là không phải là những ý kiến đó được lắng nghe. Gần đây báo đăng một phát biểu của nữ đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm, phó Bí thư thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng nhân dân, dùng một chữ hơi nặng là «chúng ta đang mê ngủ », chúng ta đánh giá như thế này, thế khác mà không nhìn thấy thực trạng xã hội. Những người đó là có cương vị, là cán bộ cao cấp đương chức của đảng và Nhà nước. Họ cũng thấy vấn đề, nhưng mà những người có thực quyền hơn, thì họ vẫn như vậy, thì không biết là nó sẽ đi vào hướng nào? Nếu mà những người kia (giới cầm quyền ở cấp cao nhất) họ kiên trì giữ cái đó, thì cũng là điều đáng buồn cho đất nước Việt Nam. 

RFI : Nói như ông, thì trong chuyện này, chế độ chính trị ở Việt Nam không hẳn đã là "toàn trị", vì Cương lĩnh của đảng Cộng sản thì có những tiến bộ nhất định, còn Quốc hội khi hành xử cụ thể, thì lại có bước thụt lùi. Có thể nói là có một sự mâu thuẫn ở bên trong cách nhìn nhận của bản thân những người lãnh đạo của đảng Cộng sản, đúng không ông ? 

LS Trần Quốc Thuận : Phải nói rằng, trong Đại hội đảng (thứ 11) vừa qua, có Cương lĩnh của đảng và Nghị quyết của Đại hội, có hai văn bản như vậy. Thì Nghị quyết thì có một số điểm tiến bộ hơn, còn cái Cương lĩnh, người ta bảo là không có gì thay đổi theo Cương lĩnh trước kia. Cương lĩnh mang dáng dấp của thời bao cấp trước kia. Cho nên người ta nói là Cương lĩnh ("ngu dân" ?), nhưng bây giờ người ta viết Hiến pháp theo Cương lĩnh, chứ không phải theo Nghị quyết. Đúng ra là phải viết theo Nghị quyết. Thôi chuyện này là như vậy.

Nhưng mà chuyện tiến bộ đó, người ta cũng bảo là xuất phát từ trong Đại hội (lần thứ 11), có một số đại biểu đứng lên nói, cuối cùng Đại hội biểu quyết theo hướng tích cực hơn. Thì bây giờ họ quay ngược lại họ làm theo Cương lĩnh. Tôi cho rằng đó là cái điều rất không bình thường, nhưng cũng là bình thường ở Việt Nam. Nói một đằng làm một nẻo. 

RFI : Thực ra ở đây, ở đây cái không bình thường như ông nói, nhìn từ bên ngoài, thì có thể nói là «nói một đằng làm một nẻo », nhưng nếu nhìn bên trong, thì có một sự phân hóa và sự tranh đấu giữa các cách nhìn khác nhau về đường đi tiếp theo của đảng Cộng sản và đồng thời là cái định hướng mà đảng Cộng sản muốn đưa xã hội Việt Nam theo, có đúng không ạ ? 

LS Trần Quốc Thuận : Đúng, rõ ràng là Ban chấp hành trung ương đảng thông qua (các) nghị quyết lần này, thì rõ ràng có các ý kiến khác nhau, mà người ta gọi là vi phạm nguyên tắc lớn, tức là « tập trung dân chủ », mà đảng người ta cho rằng đó là « sợi chỉ đỏ xuyên suốt ». Ví dụ như Hội nghị trung ương 4 đặt vấn đề đấu tranh chống tham nhũng tiêu cực, thoái hóa, biến chất, thì qua Trung ương 6, thì rõ ràng là người ta phủ định cái đó hết. Bỏ phiếu chẳng ai bị kỷ luật này khác. Thì đó cũng là một điều trái ngược lại, mặc dù Bộ chính trị đã đề ra. Qua Trung ương 7, bầu cử vào Bộ chính trị cũng hoàn toàn không trúng, không đúng theo định hướng, tức không tập trung, mặc dầu Bộ chính trị giới thiệu người này, người ta bầu qua người khác. Đó cũng là một dấu hiệu… Có người cho là một dấu hiệu tiêu cực, có người nói là tích cực, phải phát huy.

Nhưng mà bây giờ, rõ ràng qua các tài liệu, thông tin tôi nắm được, thì rõ ràng chi phối của Trung Quốc rất là lớn. Bên Trung Quốc họ khuyên Việt Nam không nên có thay đổi, phải giữ vững định hướng…, không được bị ảnh hưởng Phương Tây. Và sửa Hiến pháp thì coi chừng dẫn đến biến động xã hội. Rồi vừa qua, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường qua cũng ký, ra cái "Thông báo chung" mà người ta cũng thấy là triển khai cùng lúc ba công việc, tạm gọi là ba « cái gói » : Dự án trên bộ, trên biển và vấn đề tiền tệ. Dấu hiệu lệ thuộc Trung Quốc thì thấy rõ. Bởi vì kinh tế Việt Nam đang suy sụp, tiền bạc thì thiếu, thâm thủng, rồi là các công ty lớn, như là Vinashin, Vinalines, rồi bây giờ tới điện lực Việt Nam… Nâng tầm thì tiền ở đâu ?

Người ta đặt vấn đề, có phải là bây giờ phải dựa vào nước này kia, thì dựa dĩ nhiên là bị chi phối bởi đường lối. Kinh tế và chính trị bao giờ cũng quyện vào nhau và định hướng. Người ta nghĩ như thế, còn bằng chứng cụ thể thì qua hiện tượng ấy, người ta nghĩ đến chuyện đó thôi. Chứ còn bây giờ Việt Nam có độc lập thật sự ngang bằng với Trung Quốc không, thì đó là một câu hỏi mà nhân sĩ trí thức Việt Nam đã lên tiếng nhiều lần rồi. 

RFI : Thưa ông, trước khi kết thúc cuộc phỏng vấn hôm nay, ông có chia sẻ thêm suy nghĩ gì với công chúng về vấn đề này, về dự thảo Hiến pháp, cũng như hoạt động của Quốc hội trong việc xây dựng dự thảo Hiến pháp ? 

LS Trần Quốc Thuận : Thường cái dễ nhất là lời khuyên, lời nói. Nhưng rõ ràng là trong Quốc hội người ta nhìn thấy, nhưng người có quyền họ lại cương quyết… họ sợ bị, có một dấu hiệu gì sợ bị lung lay. Có người cho là một bước lùi trong Đổi mới. Cái mà người ta khao khát rất nhiều lần là trong Đảng có khi người ta cũng nhìn thấy, nhưng khi triển khai người ta lại bịt lại, không triển khai. Như Nghị quyết Đại hội đảng lần thứ 10 (tháng 4/2006) có ghi rằng, « cải cách kinh tế đồng thời với cải cách hệ thống chính trị », tức là cải cách tổ chức. Rồi đến Đại hội 11, thì « cải cách kinh tế đồng thời với cải cách chính trị ».

Nhưng mà tôi theo dõi, chưa thấy có một Hội nghị trung ương nào bàn về cải cách chính trị. Trong các hội nghị, gặp mặt cán bộ cao cấp, chúng tôi đã từng phát biểu trước những người đương chức đương quyền hiện nay, trong thời gian vừa qua. Ở Việt Nam, đó là đòi hỏi bức thiết. Còn bây giờ, ở trong Đảng, người ta cảm giác là có một sự phân hóa, lúc bên này thắng, lúc bên kia thắng.

Cho nên cái mà Nhân dân quan tâm hàng đầu ở Việt Nam bây giờ chính là đấu tranh chống tham nhũng, vấn đề dân chủ, và vấn đề ảnh hưởng của Trung Quốc. Phải đi theo ba công việc này cùng một lúc. Mà hiện bây giờ, về đấu tranh cho dân chủ thì sửa đổi Hiến pháp là một bước lùi rồi. Rồi cái chuyện với Trung Quốc, thì bây giờ… không phải như cái không khí trước đây. Rồi chống tham nhũng, bây giờ rõ ràng cũng là một bước lùi. Bao nhiêu cuộc thanh tra, thì cũng chưa tìm ra một cái gì khác.

Còn bây giờ, người ta nói y đức thế này, thế kia, trong khi xã hội đang xuống cấp. Chống tham nhũng, có người cho rằng, phải chăng, đưa ồn ào cái vụ giải phẫu thẩm mỹ « Cát tường » (vụ bác sĩ ném xác bệnh nhân xuống sông Hồng - Hà Nội) lên để làm đánh lạc hướng cái không khí chống tham nhũng, đánh lạc hướng về vấn đề kinh tế đang suy sụp, xã hội đang xuống cấp không ? Đó cũng là một kiểu làm chính trị ! Đó là một nỗi buồn. Hiện nay điều người ta muốn là đẩy cùng một lúc ba vấn đề lớn : Chống tham nhũng, Dân chủ và ngăn chặn ảnh hưởng chi phối của Phương Bắc. 

Xin chân thành cảm ơn Luật sư Trần Quốc Thuận. 

Nguồn: RFI Việt ngữ

HIẾN PHÁP, THẾ LÀ XONG, MIỄN BÀN!

THẾ LÀ XONG MIỄN BÀN

 Tô Văn Trường

Nhiều người thúc giục, hỏi tôi, Quốc hội sắp đến hồi bấm nút sửa Hiến pháp và luật đất đai sao anh không viết mạnh như loạt bài hồi thảo luận về dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam?  Cách đây khá lâu, sau khi viết bài “Hiến pháp của ai” với 4 câu hỏi còn bỏ ngỏ, tôi tự nhủ coi như mọi việc đã an bài!

 
Hầu hết các quốc gia trên thế giới có Quốc hội, các ông bà nghị sỹ đều biết lắng nghe, suy ngẫm hành động theo nguyện vọng chính đáng của cử tri để tranh thủ lá phiếu. Ở nước ta, trớ trêu là “Đảng cử - Dân bầu” nên phần lớn, người ta theo Đảng chỉ đạo hơn là lắng nghe, thấu hiểu lòng dân. Tuy nhiên, tại diễn đàn Quốc hội kỳ này, có một số vị đại biểu Quốc hội đã thẳng thắn đề cập đến lòng dân đang bất an, cần đánh giá lòng tin của người dân, sự chia sẻ của dân với các chủ trương, chính sách của Nhà nước. 

Nhưng nhìn vào bản dự thảo sửa đổi Hiến pháp và Luật đất đai và phát biểu của nhiều vị “chóp bu” có trách nhiệm thì mấy vấn đề cốt lõi về Đảng, Quân đội, về doanh nghiệp nhà nước, về quyền sử dụng và quyền sở hữu đất đai thế là xong. Miễn bàn!

 
Theo tôi hiểu, quyền sở hữu có tính chất vĩnh viễn nhưng quyền sử dụng bị hạn chế trong một thời gian nhất định theo hợp đồng giữa bên sở hữu và bên sử dụng. Giá trị quyền sử dụng tùy theo thời hạn sử dụng. Quyền sử dụng có thể gây mối bất an trong xã hội. Bỏ qua mọi phức tạp khác đáng lẽ không nên có thì anh nông dân Đoàn Văn Vươn (Tiên Lãng)  rõ ràng bị rơi vào tình trạng bất an này, bởi vì bên sở hữu có thể lấy lại tài sản sau hợp đồng và về mặt luật pháp không cần phải gia hạn. 

 
Theo TS Vũ Quang Việt,  ngoài quyền sử dụng về mặt hạn chế thời hạn hợp đồng nói trên, nên hiểu tổng hợp, quyền sử dụng có 3 vấn đề:

 
1. Vấn đề thời hạn hợp đồng, mà theo luật nhà nước có thể lấy lại, không phải gia hạn. 

 
2. Vấn đề ai có quyền và quyền gì? Ai được quyền giao, giao cho ai và ai quyết nội dung hợp đồng. Thật ra 1 và 2 đi với nhau. Đây là các lỗ hổng lớn cho “rent seeking”.  

 
Tôi thấy thật khó dịch sang tiếng Việt vì “rent” có nghĩa là thu nhập từ tài sản không do con người làm ra như thu từ cho người khác khai thác dầu hỏa, đất đai v.v. mà không phải bỏ công lao động. Tạm dịch “rent seeking”  là chiếm đoạt thặng dư đúng như Marx định nghĩa. Với Marx thì chiếm đoạt thặng dư từ quyền sở hữu tư bản mà không cần lao động. Còn đây là chiếm đọat thặng dư vì có quyền. Hay nói rõ hơn là chiếm đoạt thặng dư từ việc lạm dụng quyền lực.

 
3. Vấn đề trưng thu khi chưa hết hợp đồng về quyền sở hữu.

 
Nhiều người mới chỉ nhìn vào vấn đề cuối cùng này. GS Nguyễn Lang  thì chỉ để ý đến giá vô lý là nguyên nhân gây ra xáo trộn hiện nay. GS Đặng Hùng Võ quan tâm đến cả hai yếu tố định giá vô lý hoặc thu hồi bị phản kháng vì lợi ích cá nhân cho một số người chứ không vì lợi ích chung.vv…

 
Điều quan trọng nhất mà ai cũng nhận thấy chừng nào mà không công nhận đa sở hữu, còn tránh né việc xóa bỏ chữ "sở hữu toàn dân" thì đất đai vẫn là vấn đề nóng trong xã hội.  Nhiều người thất vọng  vì mất bao giấy mực bàn về thay đổi Hiến pháp, tốn kém không biết bao nhiêu thời gian, tiền bạc, công sức, trí tuệ  của nhân dân mà không thấy thay đổi được bất cứ điều gì.
 
Người bạn đồng tâm, để xả stress, tếu táo bình luận: “Quyền sử dụng đất và quyền sở hữu, nhiều người đã phân tích, vận dụng kiến thức cả đông tây kim cổ, liên hệ với thực tế, nói mãi mà người ta vẫn ù lì!  Nếu thế, ta nói theo kiểu dân dã, gọn, dễ hiểu, chuẩn không cần chỉnh như sau: Quyền sử dụng là đi ngủ với bất kể người đàn bà nào, không phải là vợ! Ngủ nhiều bà khác nhau cũng được như đi bia ôm vậy! Quyền sở hữu là ngủ với vợ suốt đời chỉ với vợ chứ không phải người đàn bà nào khác.  Đơn giản vậy mà nói chính trị, triết lý trên trời hoài nghe mệt quá! “

 
Theo tôi nghĩ,  quyền sở hữu là thuộc về, không hẳn có nghĩa là mãi mãi nên ví dụ “ngủ suốt đời với vợ” không hẳn là đúng, chỉ được ngủ với nàng đến khi nàng không còn thuộc về mình. Còn quyền sở hữu thì có khác gì đi thuê mướn, vẫn thuộc sở hữu của người khác, nên người ta mới đẻ ra cái chuyện thu hồi.  Ví quyền sử dụng là "bồ” và quyền sở hữu là "vợ" thì không chuẩn bởi vì đừng bao giờ coi vợ là thứ mình sở hữu. Ý nghĩa sâu xa của "sở hữu toàn dân" (thực chất là sở hữu của người cầm quyền) là muốn nắm vận mệnh người được giao quyền sử dụng (cho sống được sống, bảo chết là phải chết)!  Ý nghĩa sâu xa của quyền sử dụng là người nhận quyền này chấp nhận: Quy phục và chấp nhận thân phận là người nhận thứ được quyền lực (Vua) ban phát, đồng nghĩa gián tiếp thừa nhận vị thế người ban phát: Đảng đứng trên tất cả. Hệ quả: Quyền lực duy trì được mảnh đất dụng võ của mình. Tham nhũng là thứ hệ quả tất yếu.

 
Chúng tôi nghĩ Quốc hội nên nhìn thẳng vào sự thật, từ những nan đề của đất nước, phóng tầm mắt xem nhân loại họ đang làm gì để chiếu vào con người, góc phố, con đường ổ gà của Việt Nam mà hoạch định chính sách, xây dựng luật pháp. Muốn vậy phải dân chủ trong Quốc hội, từng đại biểu cần chiêm nghiệm, tự vấn về vai trò và trách nhiệm của mình đối với cử tri cả nước.

 
Nguy cơ vỡ trận tài chính đã được cảnh báo nhưng trên diễn đàn Quốc hội và thảo luận ở tổ chưa thấy ai mạnh dạn phân tích “mổ xẻ” về con số cụ thể chi tiêu cho 4 hệ thống Đảng, Chính phủ, Quốc hội và các tổ chức đoàn thể xã hội. Trong đó chi cho bộ máy “song trùng” của Đảng là rất tốn kém. Rõ ràng chi tiêu cho bộ máy của Đảng là một con số cần được minh bạch nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nói chung. Con số đó phải chẳng thuộc phạm trù bí mật quốc gia? Xã hội phải chi một khoản kinh phí khổng lồ và kém hiệu quả để nuôi một bộ máy “song trùng” khiến kinh tế thì kém cạnh tranh, xã hội thì chẳng khác gì thời trung cổ khi dân phải è cổ nuôi cả Vua và nhà thờ.  Minh bạch các khoản chi này và Dân phải có quyền giám sát nó chứ không phải chỉ có Đảng chỉ định Quốc hội làm viêc này.

 
Nhìn lại từ ngày đổi mới, các Ban xung quanh các cấp ủy trở nên thừa rất nhiều: Các Ban Tài chính, Tuyên huấn, Kinh tế, mỗi ban thừa một nửa, vì nửa còn lại phía Chính quyền làm rồi. Đáng lý ra là thừa hết đối với Chính quyền, vì các nước ngoài XHCN, có Ban nào đâu mà mà nó vẫn mạnh không ngừng. Trước 1985 còn có thêm các Ban “trời ơi”  khác như Ban Nông nghiệp, Ban Công nghiệp, Ban Cải tạo... là không cần thiết. Chỉ có cấp ủy nào muốn kiềm chế Chính quyền mà bản thân thiếu năng lực mới  mở rộng các Ban nầy ra cho đông và lập thêm các Ban khác để "bù lỗ”  cho mình. Hội nghị 7,  Trung ương khóa 9 cũng bàn về dân vận y chang như Hội nghị 7 lần nầy có phần nói về Dân vận. Nói hoài, mà dân giận càng đông, càng kéo biểu tình, khiếu kiện đòi quyền dân sinh, dân chủ.

 
Trong kháng chiến, Đảng chưa cầm quyền, Đảng ví như Chính phủ, làm  nhiều việc như Chính phủ, Tòa án, Công tố , và vì vậy chung quanh các cấp ủy có đủ các Ban bệ như các Bộ và các Sở, Ty...là đúng, là cần thiết. Khi Đảng cầm quyền lại cầm trực tiếp, không trao quyền cho Chính phủ, Quốc hội, và Tòa án nên mới có khái niệm "Thống nhất lãnh đạo" và "Quân đội trung với Đảng"... Biến các đoàn thể thành các "Ban", "Bộ" bằng cách ăn lương Chính phủ, làm theo Chính phủ tức là "ăn theo, nói leo" mà gọi là "liên tịch"...nhược điểm là càng lãnh đạo, chính quyền Nhà nước càng chồng chéo, yếu về thực chất, nhưng mạnh và oai về hình thức.  Ban Nội chính, Ban Kinh tế vốn làm không nên trò, "không được xã hội thừa nhận" mới dẹp, nay tái lập mà không có "đầu trò" giỏi thì nên dẹp tiệm cho rồi, để chi oan ương.

 
Người dân tự hỏi lãnh đạo mà chỉ biết đi giáo huấn hỏi lại "Trồng cây gì,  nuôi con gì" hay tối ngày sợ Đảng suy thoái mà không biết làm cái gì cho Đảng theo kịp thời đại? hoặc tối ngày rên rỉ, la hét mị dân. Nhưng vượt qua mọi lo âu là Đảng phải vượt lên chính mình, vượt khỏi cái bóng của anh “bạn vàng”  bành trướng phương Bắc và những giáo điều của những học thuyết không còn phù hợp, cản trở con đường phát triển của đất nước, làm cho dân tộc tụt hậu. Chỉ có qua cuộc lột xác ấy thì tài năng mới phát lộ, tài năng mới làm nên sự nghiệp và đất nước mới ra khỏi  trầm luân!

 
Sửa Hiến pháp và Luật đất đai, thế là xong , miễn bàn! Chỉ có thể an ủi những cuộc bàn thảo vừa qua suy cho cùng không phải tất cả chỉ vô tích sự vì dân gian được động não học hỏi, dân gian nhận diện được năng lực, và dân gian không thể đặt bất cứ hy vọng nào vào những cái đầu mang nặng ý thức hệ, bị chi phối bởi lợi ích nhóm và tầm nhìn chỉ loanh quanh nơi  “chân ghế” của mình.

 
T.V.T